RTZ: myśli, emocje i zachowania — praktyczne wyjaśnienie
Czym jest RTZ? Jak interpretacja zdarzeń może wiązać się z emocjami i działaniem oraz kiedy warto porozmawiać ze specjalistą.
To samo wydarzenie może mieć dla dwóch osób zupełnie inne znaczenie. Wiadomość bez odpowiedzi może wywołać niepokój, złość, obojętność albo zaciekawienie. Różnice nie wynikają wyłącznie z samej sytuacji — znaczenie ma też sposób jej interpretowania. To jedna z perspektyw wykorzystywanych w Racjonalnej Terapii Zachowań (RTZ).
Co w tym modelu jest ważne?
RTZ zachęca do przyjrzenia się zależnościom pomiędzy wydarzeniem, myślą lub przekonaniem, emocją oraz reakcją. Zdarzenie jest faktem, natomiast nasza interpretacja nie zawsze jest tym samym co fakt. Rozdzielenie tych dwóch rzeczy może pomóc zobaczyć więcej możliwości działania.
Przykład z życia zawodowego
Wyobraź sobie, że przełożony prosi o pilną rozmowę. Jedna z możliwych interpretacji brzmi: „Na pewno popełniłem błąd”. Druga: „Nie wiem jeszcze, o co chodzi — sprawdzę”. Żadna z nich nie zmienia samego zaproszenia. Mogą jednak uruchamiać odmienne emocje i wpływać na przygotowanie do rozmowy. Celem pracy nie jest wmawianie sobie, że wszystko będzie dobrze, lecz świadome sprawdzanie własnych założeń.
Czy RTZ to pozytywne myślenie?
Nie. Racjonalne podejście nie polega na zaprzeczaniu problemom, usuwaniu trudnych uczuć czy pomijaniu realnego ryzyka. Smutek, niepokój i złość mogą być zrozumiałymi reakcjami. Ważne jest raczej to, czy przyjmowana interpretacja uwzględnia dostępne fakty, jest elastyczna i pomaga wybrać adekwatne działanie.
Jak można przyglądać się własnym przekonaniom?
Punktem wyjścia bywa zapisanie sytuacji, pojawiającej się myśli, odczuwanych emocji i reakcji. Następnie można odróżnić to, co wiadomo, od tego, czego się domyślamy. Kolejnym pytaniem jest, czy istnieją inne możliwe wyjaśnienia i jakie zachowanie byłoby pomocne w konkretnej sytuacji. To przykład refleksji, a nie uniwersalna procedura terapeutyczna czy diagnoza.
W jakich sprawach szuka się konsultacji?
Osoby dorosłe zgłaszają się między innymi wtedy, gdy chcą lepiej zrozumieć swoje reakcje, uporządkować trudną decyzję, przyjrzeć się napięciu w relacjach lub zawodowemu przeciążeniu. Zakres i forma pomocy zależą od indywidualnej sytuacji. W przypadku objawów wymagających diagnozy albo leczenia konieczna może być konsultacja z odpowiednim specjalistą ochrony zdrowia.
Więcej o podejściu znajdziesz na stronie RTZ — oferta i metoda pracy. Spotkania indywidualne dostępne są online oraz w Warszawie.